Skip to content

Fiscale actualiteiten (juni 2024)

Belangrijk arrest Hoge Raad: box 3-heffing nog steeds discriminatoir

De Hoge Raad heeft op 6 juni jl. een belangrijk arrest gewezen in een vijftal zaken over box 3. De Hoge Raad is van oordeel dat ook het huidige box 3-stelsel in strijd is met het discriminatieverbod in combinatie met de bescherming van het eigendomsrecht in gevallen waarin het forfaitaire rendement hoger is dan het werkelijke rendement. Dat geldt voor het stelsel zoals dit geldt vanaf 2017. Hieronder leest u meer over (de gevolgen van) dit arrest.

De Hoge Raad heeft geoordeeld, dat bij de Wet rechtsherstel box 3 (Herstelwet) en in het verlengde daarvan de Overbruggingswet, nog steeds sprake is van de verdragsinbreuk die in het box 3-arrest van 24 december 2021 is geconstateerd. Die inbreuk doet zich voor in de gevallen waarin het forfaitaire rendement hoger is dan het werkelijke rendement. De Hoge Raad heeft enkele regels gegeven voor hoe dat werkelijke rendement moet worden berekend.

Het oorspronkelijke box 3-regime (2017)

Het stelsel van heffing van inkomstenbelasting in box 3, zoals dat oorspronkelijk met ingang van 1 januari 2017 gold, kwam erop neer dat het voordeel uit sparen en beleggen werd belast op basis van een fictief (forfaitair) rendement dat was gebaseerd op gemiddelde rendementen en uitging van een fictieve beleggingsmix. Hierdoor werd geen rekening gehouden met de werkelijke samenstelling van het vermogen van de belastingplichtige in box 3, en ook niet met het rendement dat de belastingplichtige in werkelijkheid op dat vermogen had behaald.

Het arrest van 24 december 2021 (‘Kerstarrest’)

Op 24 december 2021 heeft de Hoge Raad beslist dat dit stelsel uit 2017 een inbreuk vormt op het discriminatieverbod in artikel 14 van het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens (EVRM) en de bescherming van het eigendomsrecht in artikel 1 van het Eerste Protocol (EP) bij dat verdrag. De inbreuk doet zich voor in de gevallen waarin het forfaitaire rendement hoger is dan het werkelijke rendement.

In het Kerstarrest heeft de Hoge Raad geoordeeld dat rechtsherstel (compensatie) moet worden geboden voor dergelijke verdragsinbreuken.

Het herziene box 3-stelsel vanaf 2017 (Wet rechtsherstel box 3 (‘Herstelwet’) / Overbruggingswet)

Met de Wet rechtsherstel box 3 (Herstelwet), heeft de wetgever beoogd om de inkomstenbelastingheffing in box 3 over de jaren 2017 tot en met 2022 met terugwerkende kracht in overeenstemming te brengen met het Kerstarrest.

Ook de Herstelwet gaat echter uit van een forfaitair berekend rendement. Op grond van de Herstelwet wordt uitgegaan van drie categorieën in het vermogen, met elk een eigen forfaitair rendementspercentage: banktegoeden, overige bezittingen en schulden.

Op grond van de op 1 januari 2023 in werking getreden Overbruggingswet geldt dezelfde systematiek voor de jaren vanaf 2023.

Het oordeel van de Hoge Raad

De Hoge Raad heeft nu dus geoordeeld dat ook het stelsel van de Herstelwet en de Overbruggingswet in strijd is met het discriminatieverbod in combinatie met de bescherming van het eigendomsrecht in gevallen waarin het forfaitaire rendement hoger is dan het werkelijke rendement. Het maakt daarvoor niet uit hoe groot het verschil is tussen het forfaitair bepaalde rendement en het werkelijke rendement.

Het werkelijk rendement is belast!

Met het oog op de rechtseenheid en rechtszekerheid heeft de Hoge Raad regels gegeven voor de berekening van het werkelijke rendement:

  • Bij de vaststelling van het werkelijke rendement moet het gehele vermogen (dus inclusief banktegoeden en zonder rekening te houden met het heffingsvrij vermogen) van de belastingplichtige in box 3 worden betrokken
  • Het gaat om het nominale rendement, dus zonder rekening te houden met inflatie.
  • Met het positieve of negatieve rendement in andere jaren wordt geen rekening gehouden.
  • Het werkelijke rendement omvat niet alleen voordelen die uit vermogensbestanddelen worden getrokken, zoals rente, dividend en huur, maar ook positieve en negatieve waardeveranderingen van die vermogensbestanddelen.
  • Ook ongerealiseerde waardeveranderingen behoren tot het werkelijke rendement.
  • Met kosten wordt geen rekening gehouden, maar wel met rente van schulden die tot het vermogen in box 3 behoren.

Rechtsherstel

De Hoge Raad bepaalt dat dit rechtsherstel moet inhouden dat de belastingaanslag zo ver wordt verminderd, dat alleen nog belasting in box 3 wordt geheven over het werkelijke rendement. Het is aan de belastingplichtige om aan te tonen dat zijn of haar werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement.

Uiteraard geldt dat wanneer het wekelijk rendement hoger is dan het forfaitaire rendement, dat heffing nog steeds plaatsvindt op basis van dit lagere forfaitaire rendement, zolang de huidige wetgeving niet is aangepast.

Bij de vermindering van de aanslag wordt in de regel geen rente vergoed door de Belastingdienst.

Nieuw overgangsregime UBO-register

Per 1 juni 2024 kunnen cliënten zelf een gewaarmerkt uittreksel uit het UBO-register bij de Kamer van Koophandel opvragen. Minister van Weyenberg van Financiën schrijft dat in een brief aan…

Lees meer

Belangrijk arrest inzake aangaan breukdelengemeenschap

De Hoge Raad heeft een belangrijk arrest gewezen over het aangaan of wijzigen van huwelijksvoorwaarden  Wat was er aan de hand? Erflater en zijn partner trouwen op 2 september 2015…

Lees meer

Overzicht met de wijzigingen voor belastingen 2024

Door het Ministerie van Financiën zijn de belangrijkste wijzigingen voor de belastingen 2024 samengevat in een overzicht. Lees hier het volledige overzicht.

Lees meer

Eindejaarstips 2023

Jaarlijks verschijnen in deze tijd vele verzamelingen met zogenoemde ‘eindejaartips’. Ook wij doen aan die traditie mee en bieden u hierbij onze special aan met maar liefst 48 tips ingedeeld…

Lees meer

Belangrijke fiscale voorstellen Belastingplan 2024

Hieronder volgt een overzicht van een aantal belangrijke fiscale voorstellen voor de vermogende DGA en de ondernemer, die met Prinsjesdag 2024 bekend zijn geworden. 1. Afschaffen van het open familiefonds…

Lees meer

Overzicht belangrijkste wetsvoorstellen Belastingplan 2024

Tijdens Prinsjesdag 2023 is het Belastingplan voor 2024 gepresenteerd. In dit Belastingplan staan diverse wijzigingen en belangrijke wetsvoorstellen voor het jaar 2024. Op onze website vindt u nu diverse artikelen…

Lees meer
Back To Top